بنیاد خیریه فاتح بنیاد محمدصادق فاتح یزدی | کرج البرز جهانشهر
کرج در طول سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۵ همزمان با جنگ جهانی دوم، دهکدة کوچکی در ۳۵ کیلومتری شمال غربی تهران بود و جمعیتی در حدود سه هزار نفر داشت. این منطقه بهدلیل وجود باغها و آبوهوای خوش، استراحتگاه و تفریحگاه شهرهای دیگر کشور بود.
زندهیاد محمدصادق فاتح با خرید قریة حاجیآباد، تاریخ دیگری را برای کرج رقم زد. حضور فاتح در کرج نقطه عطف تاریخ معاصر این شهر به حساب میآید که توسعه، تولید، سازندگی و اشتغالزایی را در پی داشت و به همین دلیل او را بنیانگذار کرج نوین نامیدهاند.
او که به تقویت صنایع و توسعة امور کشاورزی علاقه داشت، برای تسلط بیشتر به امور، اکثر اوقات در خانه هنرمندان فعلی کرج سکونت گزید و با همکاری اشخاص بصیر، علاقمند و باتجربه شروع به کار کرد. از این تاریخ به بعد فاتح رسماً سرمایه، اندیشه، نبوغ و همت خود را از تجارت وارد صنعت نموده و فصل نوینی در زندگی خود و حیات اقتصادی ـ اجتماعی ایران رقم زد.
فعالیتهای عمرانی، شهری و زیستمحیطی فاتح در کرج:
محمدصادق در ۴ بهمن ۱۳۳۴ قسمتی از اراضی قریة حاجیآباد را طبق صورتمجلس تفکیکی تقسیم و با تأسیس شرکت «آبادانی جهان» در سال ۱۳۳۴ شروع به ساختوساز و فروش ملک کرد. او هر سال پنجاه تا صد دستگاه ساختمان ساخت و از سود فروش ساختمانها، کارهای عامالمنفعه و خیریه انجام میداد. حتی در اساسنامه شرکت آبادانی جهان (سهامی خاص) هم این موضوع ذکر شده بود.
ساخت محلههای چهارصد دستگاه و جهانشهر
فاتح پس از تفکیک بخشی از اراضی حاجیآباد، با کمک مهندسان آلمانی زمینهای اطراف را قطعهبندی و خیابانکشی کرد. با این کار دو محلة «چهارصد دستگاه» و «جهانشهر» ایجاد شد. محلة چهارصددستگاه که در ابتدا آن را «جهانآباد» یا «کوی کارگران» جهانچیت نامیده بودند در ضلع جنوبی کارخانة جهان چیت قرار دارد. برای این بخش، یک مجموعة چهارصد واحدی در نظر گرفته شده بود که فقط دویست واحد آن اجرایی شد. سمت جنوب خیابان قزوین (بهشتی کنونی) کارخانة جهان چیت و محلة چهارصددستگاه قرار دارند و در شمال این خیابان، محلة جهانشهر. در بخش جنوبی، خیابانها و کوچهها باریکتر و خانههایی با متراژ کمتر ساخته شدهاند و در بخش شمالی، خیابانها و کوچهها پهنتر و قطعات مسکونی بزرگترند.
زندهیاد محمدصادق فاتح با انگیزة ساخت خانه برای کارگران در چهارصددستگاه و برای کارمندان در جهانشهر، زمین حاجیآباد را تقسیمبندی کرد. در آن زمان در ایران سابقه نداشت کارفرمایی در بخش خصوصی برای کارکنانش خانه بسازد. این اقدام شهرت زیادی برای فاتح بهوجود آورد. بهطوری که «بودئن» پادشاه وقت بلژیک همراه همسرش از محل سکونت کارگران بازدید کردند.
فاتح بعد از قطعهبندی جهانشهر، دو طرف خیابانهای این منطقه را درخت چنار کاشت. ایجاد این درختان برای فاتح آنقدر اهمیت داشت که خود شخصاً به کاشت آنها نظارت میکرد و بیش از پنجاه کارگر یزدی را برای احیا و مرمت باغها به کار گرفته بود. اکنون نیز این درختهای کهنسال، جهانشهر را از دیگر مناطق کرج متمایز کرده است. بیشتر پارکها و زمینهای سبز کرج حاصل فعالیتهای اقتصادی و کشاورزی فاتح است. امروز باغهای جهانشهر سرمایة محیط زیست کرج هستند.
احداث باغ فاتح
باغ فاتح یا بوستان فاتح که به باغ تنیس هم معروف است یکی از پروژههای بزرگ زیستمحیطی، تفریحی و گردشگری جهانشهر کرج محسوب میگردد.
این باغ، با کارشناسی و مهندسی تخصصی تأسیس شده که حتی در کاشت درختان آن، خیابانهای عریض برای بهرهبرداری مطلوب در آینده نیز پیشبینی شده است. مجموعة بینالمللی ۱۶۰۰ متر مربعی تنیس جهانشهر در این باغ واقع شده است. مجموعهای مجهز و مدرن که دارای هشت زمین تمرین، زمین کفپوش و امکانات خدماتی، رفاهی، تفریحی و داوری است. همچنین باغ دارای مکان بازی فوتبال، بسکتبال، والیبال و کلبهکتابی برای دوستداران کتاب است.
باغ با چشماندازی زیبا در هر چهار فصل، دیدنی، جذاب و یکی از مکانهای گردشگری شهر کرج میباشد.
تأسیس کارخانجات گروه صنعتی جهان در کرج که شامل:
-تأسیس کارخانة جهان چیت در سال 1334
-تأسیس کارخانة روغن نباتی جهان در سال 1336 با مشارکت برادران غضنفر
-تأسیس کارگاه بافندگی خانوادگی جهان در سال 1341 (مخصوص بانوان)
-تأسیس کارخانة یخسازی جهان در سال 1342
-تأسیس شرکت روغنموتور جهان در سال ۱۳۴۴
-تأسیس کارخانة پلاستیک آرمه در سال 1347
– تأسیس کارخانة پتوبافی جهان
– تأسیس شرکت صابونسازی جهان
– تأسیس کارخانة چای جهان (در رامسر) و بستهبندی چای جهان (در تهران)
– تأسیس کارخانة پشمبافی جهان (در قاسمآباد تهران)
صنایع و فعالیتهای کشاورزی فاتح در کرج
-احداث بیش از 150 هکتار باغ میوة کاملاً مکانیزه؛
احداث 50 هکتار اراضی مشتمل بر درختان جنگلی و چوبهای صنعتی؛
تأسیس مجتمع سردخانه و یخسازی جهان در سال 1344؛ این مجتمع با ظرفیت حدود دو هزار تن مطابق با اصول استاندارد، مجهز به ماشینآلات مدرن و اولین سردخانة میوه در کرج بود که موجب رونق صنایع کشاورزی در منطقه شد. با احداث این سردخانه، برای اولین بار بستهبندی میوه و مواد غذایی با عنوان «مؤسسه تولید، نگهداری، توزیع میوهجات و مواد غذایی جهان» به بازار عرضه گردید.
تأسیس گاوداری جهان در سال 1341؛ این مجموعه با تولید فرآوردههای لبنی، گوشت و نیز تکثیر نژاد اصلح دامها تأثیر بسزایی در گسترش دامداری و صنایع لبنی منطقه داشت.
نقش فاتح در توسعة اقتصادی کرج
فاتح همیشه به فکر ایجاد و تأسیس صنایع مفید در کشور بود و با تلاش زیاد «گروه صنعتی جهان» را در رشتههای مختلف صنعت پایهگذاری کرد. با ورود این صنایع، تغییرات بنیادی در ساختار شهر کرج ایجاد شد.
ایجاد فرصتهای شغلی در کرج
از تأثیرگذارترین وجوه شخصیتی فاتح، ایجاد فرصتهای شغلی در کرج است. در سال 1347، تعداد کارگران و کارمندان مجموعة صنعتی و کشاورزی جهان در شهر کرج بیش از سه هزار نفر بوده است. این افراد در کارخانههای نساجی، روغن نباتی، روغنموتور، پلاستیکسازی، یخسازی، سردخانه و نیز در دامداری و کشاورزی کرج اشتغال داشتهاند. اگر میانگین تعداد نفرات هر خانوار در آن سالها پنج نفر بوده باشد شامل پدر، مادر و سه فرزند، فقط در شهر کرج حدود پانزده هزار نفر از این مجموعه ارتزاق میکردهاند.
همچنین با ایجاد فرصتهای شغلی در کرج، افراد زیادی به این شهر مهاجرت کردند. بیشتر این افراد از یزد به امید کار در کارخانههای فاتح به کرج آمدند. خود محمدصادق فاتح در مهاجرت یزدیها به کرج نقش بسزایی داشت؛ هم بهدلیل زبان مشترک با همشهریان خود و هم بهدلیل حمایت از همشهریان خود در زمان رکود اقتصادی ناشی از خشکسالی در یزد.
مهاجران یزدی امروز یکی از گروههای قومی شاخص استان البرز هستند.
توجه به ارتقای سطح دانش و تخصص کارگران
یکی از اقدامات فاتح، تأسیس مرکز تعلیمات حرفهای در کرج بود. این مرکز، در پنج رشتة الکتریک، نجاری، بتنآرمه، بنایی و لولهکشی شروع به کار کرد. سپس با توجه به نیاز صنایع کشور رشتههای تراشکاری فلزات، جوشکاری، ورقکاری و پرسکاری، کورهکاری و آهنگری و بعدها نیز رشتههای ذوب فلزات و ریختهگری، مدلسازی و پلاستیکسازی به آن اضافه شد.
افراد غیرمتخصص، کارگران شاغل نیازمند افزایش مهارت و نیز افراد معرفیشده از کارخانههای کرج و یا ادارة کار کرج و حتی شهرستانها میتوانستند برای آموزش به این مرکز بروند. شرط ورود به این مرکز داشتن حداقل تحصیلات ششم ابتدایی و بیش از هجده سال سن بود.
مدت دورة کارآموزی، چهارماهونیم و 840 ساعت بود. 600 ساعت آن در کارگاه میگذشت و 240 ساعت شامل آموزش دروس نظری بود.
علاوه بر رایگان بودن دوره آموزش، کارگران میتوانستند از محل خواب و سه وعده غذای کامل استفاده کنند. پس از اتمام دوره، گواهینامه به کارگران داده میشد.
ساخت این آموزشگاه با توجه به رشد جمعیت و تغییر شیوة معیشت از کشاورزی به صنعتی، اهمیت ویژهای داشت و در ارتقای سطح کیفی و دانش فنی اهالی کرج و در سطح وسیعتر ایران بسیار مؤثر بود.
فعالیتهای اجتماعی، رفاهی، خدماتی، درمانی و خیریه و عامالمنفعه فاتح در کرج
محمدصادق فاتح نه فقط در عرصة اقتصادی و صنعتی، که در عرصة اجتماعی هم کوشا، مسئول و پیشرو بود و به نیازهای اجتماعی توجه ویژهای داشت که در این راستا پس از موقوفات متعدد در سالیان گذشته، اقدام به تاسیس بنیاد خیریه فاتح در سال 1352 نمود که تاکنون خدمات ذیل را به کشور ارائه نموده است:
بنیاد خیریه فاتح در سال ۱۳۵۲ تأسیس شد و اساسنامهٔ آن در ۱۲ آبان ۱۳۵۲ به ثبت رسید. اعضای اصلی هیئتمدیره محمدصادق فاتح، محمود فاتح، احمد فرهنگی و کاظم فرهنگی بودند و عضو علیالبدل آن سکینه فاتح. مؤسسان بنیاد فاتح، محمدصادق فاتح، محمود فاتح، پروین (سکینه) فاتح، پوران (زهرا) فاتح، ملیحه فاتح، مینو فاتح، زهره فاتح، احمد فرهنگی و کاظم فرهنگی (خواهرزادههای فاتح) بودند که در صورت فوت هر یک از این افراد فرزندان آنها میتوانستند جایگزین شوند.
دلیل تأسیس بنیاد فاتح، ارائه خدمات عامالمنفعه ذکر شده است و بنابر وصیت و توصیهٔ زندهیاد محمدصادق فاتح؛ باید یکسوم دارایی شرکت سهامی خاص آبادانی جهان در کرج اعم از منقول و غیرمنقول و درآمدهای حاصل آن صرف امور خیریه و عامالمنفعه شود و پس از فوت میبایست در اختیار بنیاد فاتح قرار گیرد.
کمک به فرهنگ عمومی، ایجاد ساختمان دبستان، دبیرستان، آموزشگاهها و مسجد، تأسیس درمانگاه، بیمارستان و پرورشگاه، اعطای هدیه و کمک نقدی بلاعوض به دانشجویان و دانشآموزان بیبضاعت از جمله اهداف این بنیاد است.
زندهیاد محمدصادق فاتح علاوهبر کرج، در مشهد، تهران، یزد و شهرری نیز اقدامات و فعالیتهای عامالمنفعه داشته است.
موارد ذیل برخی از اقدامات اجتماعی او است که توسط بنیاد خیریه فاتح صورت گرفته است:
-
اهداء زمین و ساخت تعداد بیش از ۱۷ مدرسه از جمله دبستان پیکار با بیسوادی برای آموزش کارگران در دههٔ ۴۰، دبستان فاتح، دبستان تعاونی جهان چیت و …
ساخت مسجد رسول اکرم (ص) در جهانشهر
فاتح سال ۱۳۵۰ به درخواست ساکنان محلة جهانشهر، قطعه زمینی را برای بنای مسجد در اختیار انجمن محل گذاشت و بهترین مهندسهای آن زمان را برای احداث آن به کار گرفت و با نظارت پسرش محمود، یکی از بهترین مساجد ایران را که دارای معماری ممتاز و برجسته میباشد، با نام مسجد رسول اکرم (ص) در جهانشهر بنا نمود.
۱. احداث خوابگاه دانشجویان (تهران، خیابان کارگر شمالی)
۲. احداث آموزشگاه فنی و حرفهای (کرج، جهانشهر)
۳. اهدای زمین جهت ساخت درمانگاه شهید راستروش (کرج، چهارصد دستگاه)
۴. ساخت بیمارستان شهید مدنی (کرج، جهانشهر)
۵. اهدای زمین جهت ایجاد جمعیت هلال احمر کرج
۶. اهدای زمین احداث درمانگاه حضرت زهرا (س) در مشهد
۷. خانه هنرمندان کرج
۸. اهداء زمین و احداث دارالایتام و پرورشگاه و آسایشگاه در کرج و مشهد از جمله دارالایتام حضرت فاطمه (س) و موسسه تربیتی راه حق رضویه
۹. احداث مسجد حاجیآباد
۱۰. احداث مسجد چهارصد دستگاه (کرج، چهارصد دستگاه)
۱۱. احداث زورخانه فاتح (کرج، جهانشهر)
. سایر خدمات و فعالیتها:
-احداث دارالایتام فاطمه الزهرا(س)
-اعطای زمین جهت ساخت اداره آموزش و پرورش (کرج، جهانشهر)
-اهدای زمین برای قبرستان حاجیآباد (کرج، حاجیآباد)
-کمک به زلزله زدگان بویین زهرا و تقبل هزینه تحصیل فرزندان بسیاری از کارگران
-احداث آموزشگاه پرستاری(کرج، چهارصد دستگاه)
-احداث ورزشگاه مخصوص کارگران (کرج، چهارصد دستگاه)
ویژگی برتر خدمات بنیاد خیریه فاتح
۱. شفافیت و اعتمادسازی
بنیاد خیریه فاتح متعهد به شفافیت کامل در تمامی فعالیتها و خدمات خود است. تمامی کمکهای دریافتی و هزینههای انجامشده بهصورت دقیق گزارشدهی میشود تا اعتماد حامیان و خیرین حفظ شود.
۲. جامعیت خدمات
خدمات بنیاد در حوزههای مختلف از جمله آموزش، درمان، معیشت و توانمندسازی اجتماعی ارائه میشود. این تنوع باعث میشود که نیازهای گوناگون افراد و خانوادههای نیازمند به بهترین شکل ممکن پوشش داده شود.
۳. تمرکز بر توانمندسازی
علاوه بر ارائه کمکهای فوری و ضروری، بنیاد خیریه فاتح بر توانمندسازی افراد و خانوادهها تمرکز دارد. هدف اصلی این است که نیازمندان به استقلال مالی و اجتماعی دست یابند و به عضو مؤثر جامعه تبدیل شوند.