فلسفه وجودی محله چهارصد دستگاه

چهارصد دستگاه محله‌ ای در شرق شهر کرج و از جمله محله‌ های تاریخی کرج محسوب می ‌شود که نام آن برگرفته از طرح اولیه ساخت ۴۰۰ واحد مسکونی توسط محمد صادق فاتح یزدی در دهه ۱۳۲۰ شمسی که تنها ۲۰۰ واحد از این طرح اجرایی شد. در ابتدا این محله را «جهان‌ آباد» یا «کوی کارگران جهان‌ چیت» نامیده بودند. با ایجاد فرصت‌های شغلی در کرج، امواج مهاجرتی بزرگی به این شهر آغاز شد. یکی از این جریان‌ های مهاجرتی، به واسطه کارخانجات جهان شکل‌ می‌گیرد. حضور کارخانه‌ها به شکل‌ گیری یک گروه از مهاجران یزدی در کرج منجر می‌شود. مهاجرانی که امروز به عنوان یکی از گروه‌های قومی بارز این شهر شناخته می‌شوند و جالب توجه آن‌ که «۴۰۰ دستگاه»، محله‌ای که امروز به یزدی نشین بودن شهرت دارد در واقع کوی کارگران کارخانه جهان‌چیت بوده است. این محله در گذشته به محله یزدی ‌نشین معروف بود اما به مرور زمان و با مهاجرت‌های فراوان این ویژگی قومی آن دگرگون شده است.

فاتح علاوه بر ساخت واحدهای مسکونی، لوله‌ کشی آب آشامیدنی را تا سر کوچه‌ ها آورد و در سر هر کوچه یک شیر فشاری قرار داد. همچنین درمانگاه راست ‌روش فعلی و مسجد جامع چهارصد دستگاه را در سال ۱۳۴۲ بنا کرد.

400دستگاه در ضلع جنوبی کارخانه جهان‌چیت قراردارد. خیابان بهشتی در این تقسیم‌بندی نقش یک مرز را بازی می‌کند. در سمت جنوب این خیابان کارخانه‌های جهان‌چیت، روغن نباتی جهان و 400 دستگاه قرار دارند و در شمال این خیابان جهانشهر. این تقسیم‌بندی در خود نوعی از قشربندی اجتماعی را رعایت کرده است. در بخش جنوبی یا 400 دستگاه، کوچه‌ها و خیابان‌های باریک‌ تر و خانه‌هایی با متراژ کمتر تعریف شده‌اند اما بخش شمالی خیابان‌ها و کوچه‌های پهن ‌تر و متراژ قطعات مسکونی بزرگ ‌تر است. شاهد این قشربندی نیز وجود دو کوچه 6 دستگاه و 8 دستگاه در جهانشر آن روزگار است. این خانه در حقیقت خانه‌هایی بودند که در اختیار کارمندان کارخانه‌های جهان قرار داشتند.